12114nam a22002897a 4500 MN-U|SCM 20260610122153.0 251023b mp ||||| |||| 00| 0 mon d 9789919264390 хатуу хавтастай 4538 MN-UlSCM mon MN-UlSCM MN-UlSCM rda mon 67.401 С-399 Ганзориг Д., Лувсанжав Н., Товуусүрэн Ц., Хатанбаатар Р., Бямбажаргал А.,Сүхбаатар С., Сүхбаатар З., Сувд Г. Хууль судлалын төв ТББ Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн тайлбар Улаанбаатар 2022 он 262 хуудастай Хүснэгттэй 21 см rdacontent text txt rdamedia unmediated n rdacarrier volume nc ӨМНӨХ ҮГ-- ТАЙЛБАРЫН ХҮРЭЭНД ХЭРЭГЛЭСЭН ТОВЧИЛСОН ҮГИЙН ЖАГСААЛТ-- НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ. НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ 1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт-- 2 дугаар зүйл. Хуулийн зохицуулах харилцаа-- 3 дугаар зүйл. Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын хууль тогтоомж-- 4 дүгээр зүйл. Хуулийн нэр томъёоны тодорхойлолт-- 5 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж эрх зүйн харилцаанд оролцох-- 6 дугаар зүйл. Аймаг-- 7 дугаар зүйл. Сум-- 8 дугаар зүйл. Баг-- 9 дүгээр зүйл. Нийслэл-- 10 дугаар зүйл. Дүүрэг-- 11 дүгээр зүйл. Хороо-- 12 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн удирдлагын зарчим-- 13 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийг өөрчлөх-- 14 дүгээр зүйл. Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн хилийн цэс, баг, хорооны нутаг дэвсгэрийн зааг-- ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ. ЗАСАГ ЗАХИРГАА, НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН НЭГЖИЙН ЭДИЙН ЗАСАГ, САНХҮҮ-- 15 дугаар зүйл. Нэгжийн эдийн засгийн үндсийг бүрдүүлэх төр, орон нутгийн үүрэг-- 16 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн төсөв-- 17 дугаар зүйл. Орон нутгийн сан-- 18 дугаар зүйл. Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн өмч-- ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ. ЗАСАГ ЗАХИРГАА, НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН НЭГЖИЙН УДИРДЛАГА-- НЭГДҮГЭЭР ДЭД БҮЛЭГ. ОРОН НУТГИЙН ЧИГ ҮҮРЭГ-- 19 дүгээр зүйл. Орон нутгийн чиг үүргийн тогтоох зарчим-- 20 дугаар зүйл. Орон нутгийн чиг үүрэг-- 21 дүгээр зүйл. Аймгийн чиг үүрэг-- 22 дугаар зүйл. Сумын чиг үүрэг-- 23 дугаар зүйл. Багийн чиг үүрэг-- 24 дүгээр зүйл. Нийслэлийн чиг үүрэг-- 25 дугаар зүйл. Дүүргийн чиг үүрэг-- 26 дугаар зүйл. Хорооны чиг үүрэг-- 27 дугаар зүйл. Нэгжийн удирдлагаар төлөөлөн гүйцэтгүүлэх төрийн чиг үүрэг-- ХОЁРДУГААР ДЭД БҮЛЭГ. НУТГИЙН ӨӨРИЙН УДИРДЛАГА-- 28 дугаар зүйл. Нутгийн өөрөө удирдах ёс-- 29 дүгээр зүйл. Нутгийн өөрийн удирдлагыг хэрэгжүүлэх иргэний эрх-- 30 дугаар зүйл. Нутгийн өөрөө удирдах ёсыг хэрэгжүүлэх хэлбэр-- 31 дүгээр зүйл. Нутгийн өөрийн удирдлага дахь иргэний оролцоо-- 32 дугаар зүйл. Баг, хорооны иргэдийн Нийтийн Хурал-- 33 дугаар зүйл. Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурал-- 34 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын сонгууль-- 35 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын бүрэн эрх-- 36 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын бүрэн эрх хугацаанаас өмнө дуусгавар болох-- 37 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тоо-- 38 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгч-- 39 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчийн Хурлын төлөөлөгчийн эрх, үүрэг-- 40 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчийн үйл ажиллагаанд хориглох зүйл-- 41 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчийн бүрэн эрх дуусгавар болох-- 42 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчийг сонгогчдын саналаар эгүүлэн татах-- 43 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын төлөөлөгчид хүлээлгэх хариуцлага-- 44 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Төлөөлөгчийн үйл ажиллагааны баталгаа-- 45 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн-- 46 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын хуралдаан-- 47 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд асуудал оруулах эрх-- 48 дугаар зүйл. Хурлын шийдвэр-- 49 дүгээр зүйл. Хурлын шийдвэрийг хэрэгжүүлэх-- 50 дугаар зүйл. Хурлын шийдвэрт хориг тавих-- 51 дүгээр зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын Зөвлөл-- 52 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын даргын бүрэн эрх-- 53 дугаар зүйл. Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын даргыг сонгох-- 54 дүгээр зүйл. Иргэдийн төлөөлөгчдийн Хурлын ажлын алба-- 55 дугаар зүйл. Хурлын төсөв, тамга, тэмдэг-- ГУРАВДУГААР ДЭД БҮЛЭГ. ЗАСАГ ЗАХИРГАА, НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН НЭГЖ ДЭХ ТӨРИЙН УДИРДЛАГА-- 56 дугаар зүйл. Засаг дарга, түүнийг томилох-- 57 дугаар зүйл. Засаг даргын бүрэн эрхийн хугацаа-- 58 дугаар зүйл. Багийн Засаг даргын бүрэн эрх-- 59 дүгээр зүйл. Сумын Засаг даргын бүрэн эрх-- 60 дугаар зүйл. Аймгийн Засаг даргын бүрэн эрх-- 61 дүгээр зүйл. Хорооны Засаг даргын бүрэн эрх-- 62 дүгээр зүйл. Дүүргийн Засаг даргын бүрэн эрх-- 63 дугаар зүйл. Нийслэлийн Засаг даргын бүрэн эрх-- 64 дүгээр зүйл. Засаг даргыг чөлөөлөх, огцруулах, Засаг дарга огцрох-- 65 дугаар зүйл. Бүх шатны Засаг даргад хариуцлага тооцох-- 66 дугаар зүйл. Засаг даргын шийдвэр-- 67 дугаар зүйл. Засаг даргын ажлын алба-- ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ. ЗАСАГ ЗАХИРГАА, НУТАГ ДЭВСГЭРИЙН НЭГЖИЙН УДИРДЛАГЫН ЗАРИМ ЧИГ ҮҮРГИЙГ ХОТ, ТОСГОНД ШИЛЖҮҮЛЭХ-- 68 дугаар зүйл. Хот, тосгонд засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын зарим чиг үүргийг шилжүүлэх-- 69 дүгээр зүйл. Хот, тосгонд шилжүүлэх засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн чиг үүрэг-- ТАВДУГААР БҮЛЭГ. НЭГЖИЙН УДИРДЛАГА БУСАД БАЙГУУЛЛАГАТАЙ ХАРИЛЦАХ-- 70 дугаар зүйл. Аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал Засгийн газар, яам агентлагтай харилцах-- 71 дүгээр зүйл. Аймаг, нийслэлийн Засаг дарга Засгийн газартай харилцах-- 73 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж хоорондын харилцаа-- 74 дүгээр зүйл. Засаг дарга иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллагатай харилцах-- ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ. БУСАД-- 75 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн гадаад хамтын ажиллагаа-- 76 дугаар зүйл. Нутгийн өөрөө удирдах байгууллагын чиг үүрэг, төсвийн харилцааг хуулиар тусгайлан зохицуулах-- 77 дугаар зүйл. Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгжийн удирдлагын шийдвэрийг биелүүлэх-- 78 дугаар зүйл. Нэгжийн удирдлагын нийгмийн баталгаа-- 79 дүгээр зүйл. Нутгийн удирдлагын зөвлөл-- 80 дугаар зүйл. Нэгжид тавих төрийн хяналт-- 81 дүгээр зүйл. Хууль хүчин төгөлдөр болох-- НОМ ЗҮЙ Хууль тогтоогч Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийг 2022 оны 1 дүгээр сарын 1-ний өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөхөөр заасан. Иймд шинэ хуулийн үзэл санааг цаашид амьдралд Засгийн газар хэрэгжүүлэх, Нутгийн өөрийн удирдлагын байгууллага хэрэглэх, шаардлагатай бол хууль хэрэглээнээс үүдэлтэйгээр Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэц, Шүүх эрх мэдлийн байгууллагын зүгээс уг хуулийг нэг мөр хэрэглэхэд хуулийг зүйл заалт нэг бүрээр тайлбарласан нь хуулийн шинэ үзэл санааг хэрэгжүүлэхэд онцгой ач холбогдолтой гарын авлага юм. засаг захиргаа, нутаг дэвсгэр, хууль Редактор: Тогтохсүрэн Д., Сүхбаатар Ж., Хэвлэлийн эх бэлтгэсэн: Ганчимэг Д., Эх зохиогч: Баярмаа Д., Гунанбаатар П. BK ddc 390 390 0 0 0 0 DEED DEED DEEDU 2025-10-23 45000.00 0 DM3785 2025-10-23 18:25:25 2025-10-23 BK 0 0 0 0 DEED DEED DEEDU 2025-10-23 45000.00 0 DM3786 2025-10-23 18:25:25 2025-10-23 BK 0 0 0 0 DEED DEED DEEDU 2025-10-23 45000.00 0 DM3787 2025-10-23 18:25:25 2025-10-23 BK